Нарăс Уйахĕ

Н. Иванова & В. Никитин


Нарăс Уйахĕ

Нарăс (нурăс) сăмах авалхи перс чĕлхинче çĕнĕ çулăн пĕрремĕш кунне («ноу руз»—«çĕнĕ кун») пĕлтернĕ.  Авалхи Иран йĕркисене тытса пыракан халăхсем халичченех Çĕнĕ çула пуш уйăхĕн (мартăн) 21-мĕшĕнчен уявлаççĕ.

Малаллине вулас

Василій Великий, Григорій Богослов тата Іоанн Златоуст çинчен Вĕрентсе Калани

Симеонъ Сергѣевъ


Мăн-Кăрлађ 30-мĕшĕ

Ашшийĕн, Ывăлийĕн, Святой Сывлăшийĕн йађĕпе.

Пирĕн Іисус Христос Туррăмăр апостолĕсене суйласа илсен, вĕсене йалсене, хуласене Хăй çинђен вĕрентме йанă. Йулашкинђен, Хăй пĕлĕт çине улăхнă ђух, вĕсене кала­нă: кайăр та, пĕтĕм тĕнђене вĕрентсе çÿрĕр; Епĕ мĕн тума хушнине пурне те тăвăр, тенĕ. Апостолсем ђăнах та, Хри­стос хушнă пек, пĕтĕм тĕнђене Ун çинђен вĕрентсе çÿ­ренĕ. Унтан хăйсене панă ирĕке архіерейсене, священник­сене парса хăварнă.

Пайан асăнакан святойсем Василій Великий, Григорій Богослов, Іоанн Златоуст, виççĕшĕ те, архіерей пулса пу­рăннă. Вĕсем апостолсен ђăн суйласа илнĕ çыннисем пул­нă. Апостолсем пек мĕн пур пурлăхĕсене, килĕ-çурђĕсене пăрахса Христос хыççăн кайнă; апостолсем пек ĕмĕрĕсем мĕн иртиђђенех Христос çинђен вĕрентнĕ. Пĕтĕм ђĕри­семпе Христосăн ђăн тĕнне сарма, тĕреклĕлетме тăрăшнă. Вĕсем вилĕмрен те хăраман, никамран та шикленмен:

Малаллине вулас

Іоанн Златоуст Кунĕ Каламалли Сăмах

Никифоръ Соленцов


Кăрлач 27-мĕшĕ

Ашшийĕн, Ывăлийĕн, Святой Сывлăшийĕн йађĕпе.

Йуратнă тăвансем! Пайанхи кун ылттăн ђĕлхелĕ ти­йекен Іоанна асăнатпăр.

Іоанн Антіохіяра 347—мĕш çулта çуралнă. Унăн амă­шĕ Анфуса ăна сăваплă çын тăвас-ђĕ тесе пит тăрăшса ÿстернĕ. Ђăнах та Іоанн Турра пит йурăхлă çын пулнă.

Вăл малтанах хăй çуралнă хулара священникре тăнă. Ăна халăх пит йуратнă. Çынсене пит лайăх каласа вĕрен­тнĕшĕн ăна ылттăн ђĕлхелĕ тесе йăт панă. Унăн ђапĕ пит айакка сарăлнă. Грек патши Аркадій ун çинђен илт­сессĕн ăна Константинополе ђĕнтернĕ те, унта архіепископа кÿртнĕ. Іоанн священникре ђухне те, архіепископра ђухне те, мĕн пур вăйĕпе халăха ђăн тĕн çинђен вĕрен­тсе Турă хушнă пек лайăх пурăнма ÿкĕтленĕ.

Іоанн пурăннă вăхăтра суйа тĕнпе пурăнакан çынсем нумай пулнă. Іоанн хăй те вĕренессе малтан вĕсен ђи аслă школĕнђе вĕреннĕ. Вăл суйа тĕн тытса пурăнакан çынсене ђăн тĕн çинђен вĕрентнĕ. Нумайĕшĕ вăл вĕрент­нине йышăнса тĕне кĕнĕ. Вăл вĕрентсе калаçнинђен пур­те тĕлĕннĕ.

Малаллине вулас

Григорій Бого­слов Кунĕ Каламалли

Андрей Меценатов


Кăрлач 25-мĕшĕ

Пайанхи кун епир, тăвансем, святой Григорій Бого­слова асăнса праçник тăватпăр. Григорій Богословăн пурă­нăçĕ акă йепле пулнă.

Епир хисеплесе асăнакан святой Григорій Богослов Назіанз йатлă хулара çуралнă. Унăн ашшĕ Григорій, амă­шĕ Нонна йатлă пулнă. Григорій Богословăн ашшĕ Назі- анзра малтан священник пулса пурăннă, унтан, çав хула­рах, архіерей пулса халăха пăхса тăнă. Григорій Бого­словăн амăшĕ, Нонна, питĕ ырă кăмăллă хĕр-арăм пул­нă; Турăран хăраса, Вăл хушнине итлесе пурăннă. Вăл ывăлĕ çуралађђенех ăна Турра парăп тесе сăмах панă. Çавăнпа Нонна Григорій çуралсан, унăн ђунне çамрăк­лах, йепле те пулсан, Турăран хăраса пурăнма вĕрентнĕ. Малаллине вулас

Кăшманла

Сюжетлă вăйă

Ку вăййа «çарăкла» та теççĕ.

Çуллахи урамри вăйă. Ушкăнпа вылямалла.

Малтанах шăпа ярса икĕ ушкăна уйрăлаççĕ: пĕрисем — кăшмансем, теприсем — кăшман пăхакансем.

Вара тĕп вăйă пуçланать: кăшманла выляканĕсенчен чи вăйли тĕпе ларать, ыттисем ун умне — пĕри теприн чĕрçи çине ларса тухаççĕ, пĕрне-пĕри пилĕкрен хытă ыталаса лараççĕ. Унтан юрă пуçланать.Малаллине вулас

Асапсем Тÿснĕ Таса Татіана Çинђен

А. И.


Кăрлач 12-мĕшĕ

Пайан ђиркÿ асапсем тÿснĕ таса Татіанана асăнса хисеплет. Татіана пуйан Рим çынни хĕрĕ пулнă. Римре суйа тĕнлĕ çынсем пурăннă. Татіанана ашшĕ çав тĕнпе ÿстермен. Вăл ăна Христос тĕнне кÿртнĕ. Ÿссе çит­сен, Татіана кађђа кайман. Вăл ђиркĕве Турра кĕл-туса пурăнма кайнă. Вăл унта діаконисса пулнă.

Малаллине вулас