Илле Тăхти: Ĕçчен çын

Илле Тăхти – учитель, Çутĕç комиссариачĕн инспекторĕ. Поэзийĕпе тата публицистикипе палăрать. Прихут шкулĕсемпе семинарире вĕреннĕ арçын чиркÿне сутса çĕнĕ саманан савăнăçлă юрăçи пулса тăрать… Тĕплĕнрех →


Ĕçчен çын

Ĕлĕк-авал пĕр ялта Хураç ятлă çын пурăннă, тет.

Хураçăн пурнăçĕ питĕ начар пулнă, тет.

Çăкăр-тăвар çитмен унăн, кил-çурчĕ ишĕлсе ларнă, выльăх-чĕрлĕхĕ пулман унăн, чăх-чĕп усраман вăл.

Малаллине вулас

Илле Тăхти: Вутăшпа чăваш

Илле Тăхти – учитель, Çутĕç комиссариачĕн инспекторĕ. Поэзийĕпе тата публицистикипе палăрать. Прихут шкулĕсемпе семинарире вĕреннĕ арçын чиркÿне сутса çĕнĕ саманан савăнăçлă юрăçи пулса тăрать… Тĕплĕнрех →


Вутăшпа чăваш

Пĕрре, хĕлле, каç пулттипе, кÿрĕшри Пилеш Мĕтри патне кайрăм, шакăлтатса ларма. Алăкран пырса кĕтĕм те: «Ман килес!» – терĕм. Мĕтри матки: «Килях, килях, Ваçка пăяхам, маларах ирт», — тет. Мĕтри сÿтсе-явса йăмахлама юратакан çын. Йăмахлама питĕ ăста. Ун патне кÿрĕшсем чĕлĕм туртма пухăнкалаççĕ.

Малаллине вулас

Илле Тăхти: Хусан урамĕнче

Илле Тăхти – учитель, Çутĕç комиссариачĕн инспекторĕ. Поэзийĕпе тата публицистикипе палăрать. Прихут шкулĕсемпе семинарире вĕреннĕ арçын чиркÿне сутса çĕнĕ саманан савăнăçлă юрăçи пулса тăрать… Тĕплĕнрех →


Хусан урамĕнче

Çанталăк çуркунне енне кайнă. Уяр кун, кăнтăрла çитесси нумай мар. Хĕвел ăшă çутине пĕтĕм вăйĕпе çĕр çине ярать. Çÿлте пĕр пĕлĕт те хĕвел çутине ÿкерме хупăрласа тăмасть. Паян ăшă кун, Хусанта пурăнакансем питĕ нумайăшĕ Воскрсеснский ятлă урама уçăлма тухнă. Икĕ-виçĕ хутлă çуртсем умĕнче улпутсем майрисемпе алла-аллăн тытăнса шăкăлтатса çÿреççĕ. Вĕсен тÿр пилĕклĕ ывăлĕсем пике майрисемпе пăшăлтатса, пĕр-пĕрин çине пăхса йăл кулаççĕ. Ку урамра лайăх тумтирлисем, пуянтараххисем  анчах купет тăваççĕ…

Малаллине вулас

Илле Тăхти: Пуп таврашĕ

Илле Тăхти – учитель, Çутĕç комиссариачĕн инспекторĕ. Поэзийĕпе тата публицистикипе палăрать. Прихут шкулĕсемпе семинарире вĕреннĕ арçын чиркÿне сутса çĕнĕ саманан савăнăçлă юрăçи пулса тăрать… Тĕплĕнрех →


Пуп таврашĕ

Чан çапать, кĕлле кĕрет. Паян эпĕ те кĕлле кайрăм. Праçникĕ пысăк. Кĕлĕре çын нумай мар. Чăвашсем, кашни, çурта илсе лартаççĕ. Çурти пит хаклă. Шухăшлатăп: çурта тĕтĕмĕ чиркĕве юлать, çурта усламне кам илет? Çуртине çуннă-çунман пуп пуçтарса илет; çурта тĕпĕ нумай пухăнать, ăна вара сутаççĕ. Çавă укçа кама пулать? Турăшсем умне çутма йывăççу нумай илеççĕ. Йывăççу усламĕ кам аллине кĕрет-ши? Çавă укçа кама пулнине чăвашсем пĕлмеççĕ. Акă çакă мăн хырăмлă пуп турра çурта лартма вĕрентет. Çурта ăшши икона ăшăтать, çурта усламĕ – элхерейсене, пупсене пулать; йывăççу паришĕ, çурта тĕпĕ сутнă укçа пурте элхерей, пуп тавраш аллине кĕрет. Диаконĕ «паки-паки» тесе алине тăратса кăшкăрать. Ун сасси ниме пуçĕ сасси пек янăрать.

Малаллине вулас
Иисус йĕнĕ

Вилнĕ Лазаре Ђĕртнĕ Шăмат Кун Вĕрентсе Калани

Священникъ Н. Кузьминъ


Пайан Христос Туррăмăр вилнĕ Лазаре вилĕмрен тĕртнине асăнаççĕ. Çавăнпа евангеліе те Христос Туррăмăр Лазаре йепле ђĕртни çинђен вуларăмăр.

Іерусалимрен инçех те мар, пĕр Виѳанія йатлă йалта Лазар йатлă çын пурăннă. Унăн икĕ йăмăкĕ пулнă: пĕри Марѳа, тепĕри Марія йатлă пулнă. Іисус Христос халăха вĕрентсе çÿрене ђухнĕ ђас-ђасах вĕсем патне канма кĕнĕ. Вăл Лазарĕн çемйине йуратнă.

Пĕрре çав Лазар пит хытă ђирленĕ. Пиђђĕшĕ ђирлесенех йăмăкĕсем Христос патне калама йанă. Вĕсем: Христос ђирлĕ çынсене ђирĕсенђен сыватнине пĕлнĕ. Çавăнпа пирĕн Лазаре те килсе ђирĕнђен сыватĕ-ха тесе ĕмĕтленсе тăнă.

Малаллине вулас

Илле Тăхти: Самана

Илле Тăхти – учитель, Çутĕç комиссариачĕн инспекторĕ. Поэзийĕпе тата публицистикипе палăрать. Прихут шкулĕсемпе семинарире вĕреннĕ арçын чиркÿне сутса çĕнĕ саманан савăнăçлă юрăçи пулса тăрать… Тĕплĕнрех →


Самана

Çутçанталăк улшăнчĕ,
Пĕтĕм тĕнче вăранчĕ.
Хĕлле иртсе çу çитрĕ,
Юр ирĕлчĕ, çĕр тухрĕ.

Малаллине вулас

Геннадий Юмарт & Л. Трофимов: Илле Тăхти

Геннадий Юмарт & Л. Трофимов – “Чăваш литератури (XX ĕмĕр пуçламăшĕ)” ятлă хрестомати пухакан ăсчахсем. 2006 çулта кăларнă кĕнеке асăннă тапхăрăн литературине уççăн çутатса парать… Тĕплĕнрех →


Илле Тăхти

(1889-1938)

Илле Тăхти (Илья Ефимович Ефимов) 1889 çулхи авăнăн 16-мĕшĕнче Хусан кĕпĕрнин Çĕрпÿ уесĕнчи (халĕ ЧР Тăвай районĕ) Нÿшкассинче çуралнă. Малтан кÿршĕ ялти Элпусĕнчи прихут шкулне çÿрет, унтан ялĕнчи пуçламăш шкулта вĕренет, Сĕвери прихут шкулне куçать. 1903 çулта Хусанти учительсем хатĕрлекен семинарие вĕренме кĕрет. 1908-1914 çулсенче вăл – Тавăтри пуçламăш шкул (ЧР Элĕк районĕ) учителĕ. Ун хыççăн Вятка кĕпĕрнине куçса каять, çулталăкран ăна пĕрремĕш тĕнче вăрçине илеççĕ.

Малаллине вулас