Светтуй Çыру, Библи тата çурта

Никита Бичурин: Хусан архиерейне Амвросие халалланӑ мухтав сӑвви

Никита Бичурин чăвашран тухнă паллă таврапĕлÿçĕ, синолог (Китая тĕпчекен), тĕн çынни (манаха кĕнĕ чух илнĕ ячĕ Иакинф)… Тĕплĕнрех →

Сăвва Геннадий Бичурин çырнă-и çырман-и?

Геннадий Юмарт çырнинчен: 1795 çулта Хусанта тĕн семинарийĕн ректорĕн Амвросий Подобедовăн юбилейне чаплă ирттернĕ . . . ректора тав туса тĕрлĕ халăх чĕлхипе сăвă хайланă. Асăннă уявра чăвашла çырнă сăвă та вуласа панă («Паян эпир айла тайнатпăр…»). Ăна çыраканĕ е çырма хутшăнаканĕ Бичурин пулма пултарнă: вăл чăваш кил-йышĕнче çуралса ялта ÿснĕскер, чăвашла та пĕлнĕ.
– Геннадий Юмарт, «Манăн Бичурин», 2007

Малаллине вулас
Хĕрлĕ пĕчĕк пÿрт. Немцев Виктор Леонтьевич

Н. Иванова & В. Никитин: Халăх вăййи-шилĕкĕ

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Тупмалли
Халăх вăййи-шилĕкĕ
Хĕр килĕшни (Халăх камичĕ)
Тунката хăвăлĕ (Халăх камичĕ)

Халăх вăййи-шилĕкĕ

Халăх вăййи-шилĕкĕ тесе терлĕ çĕрте — хурал пÿртĕнче, хĕр сăринче, вирĕмре, вăйăра, пуху-тапăра, ака туйĕнче, сĕренре, выртмара, чуччу патĕнче, юмах-халап каçĕнче е ĕç хыççăн каннă чухне выляса кăтартнине калатпăр. Туйсемпе чÿклемесенче выляса е юрласа тăвакан мешехе пĕтĕмĕшле е пайăн-пайăн илсессĕн те халăх вăййи-шилĕкĕн (драматургийĕн) тĕслĕхĕ шутланать. Ача-пăчан, яш-кĕрĕмĕн вăйă вылявĕ анлăрах сарăлнă, вĕсем валли ятарлă вăхăт та пур.

Малаллине вулас

Николай Шупуççынни: Хитре Чĕкеç (юмах)

Николай Шупуççынни

Николй Шупуççынни хресчен çемйинче ÿснĕ, Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренме пуçланăскере ăна ытти ачасемпе пĕрле революци юхăмне хутшăннăшăн кăларса янă. Çапах та учитель пулма вĕренсе пĕтерет. Революци хыççăн писательсен союзне ертет, тĕпчев институчĕн директорĕ пулса ĕçлет… Тĕплĕнрех →


Хитре чĕкеç

Юмах

I

Ĕлĕк-авал вăрманта
Пулнă Кармал ятлă ял,
Симĕс ешĕл улăхра
Ĕмĕр ларнă çав Кармал.

Çав Кармалăн çынĕсен
Çăвĕ иртнĕ ĕçсемпе.
Çивĕ хĕлĕн кунĕсем
Иртнĕ ĕçкĕ-çикĕпе.

Малаллине вулас

Николай Шупуççынни: Пĕтелмей

Николай Шупуççынни

Николй Шупуççынни хресчен çемйинче ÿснĕ, Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренме пуçланăскере ăна ытти ачасемпе пĕрле революци юхăмне хутшăннăшăн кăларса янă. Çапах та учитель пулма вĕренсе пĕтерет. Революци хыççăн писательсен союзне ертет, тĕпчев институчĕн директорĕ пулса ĕçлет… Тĕплĕнрех →


Пĕтелмей

Халь те куçăм умĕнче
Арман хуçи Пĕтелмей.
Çил арманĕ ту çинче
Катаранах курăнать.
Темĕн тĕслĕ тыр пĕрчи
Кунĕн-çĕрĕн авăртать.

Малаллине вулас

Хĕр Сăри (Кĕпшинкке ‎)‎

Н. Иванова & В. Никитин


Хĕр Сăри (Кĕпшинкке[1])

Кăшарнин вĕçĕ — хĕр сăри. Ăна ирттерме ытти уявсенчен чаплăрах хатĕрленнĕ, таврари хĕрсемпе каччăсене йыхрав янă. Хĕр сăри çурчĕ (кĕпшинкке) умĕнчи капăр ялав-сĕлкĕсемпе чалхасемлĕ[2] шалча — аякранах вĕлкĕшсе курăннă.

Иртнĕ сурхурнпе çĕнĕ сурхури хушшинче качча килнĕ инкесем ялав çине тĕрĕллĕ сĕлкĕ, сурпан е шараç пиçиххисем туха-туха çакнă. Ялав çинчи сĕлкĕсемпе пиçиххисене кайран хĕр сăрине пынă вăйăçсемпе купăсçăсене панă.

Малаллине вулас

Николай Шупуççынни: Чăпта çапакансем

Николай Шупуççынни

Николй Шупуççынни хресчен çемйинче ÿснĕ, Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренме пуçланăскере ăна ытти ачасемпе пĕрле революци юхăмне хутшăннăшăн кăларса янă. Çапах та учитель пулма вĕренсе пĕтерет. Революци хыççăн писательсен союзне ертет, тĕпчев институчĕн директорĕ пулса ĕçлет… Тĕплĕнрех →

Чăпта çапакансем

Йĕркеренех ялсенче
Лутра çурт та пĕчĕк пÿрт,
Çийĕ улăм, тĕренче;
Вулакана ăшне кÿрт.

Унăн ăшне астăвăр:
Çутă та мар, шăшлă,
Куçпа пăхса çаврăнăр:
Курăспала хăй, чăпта.

Малаллине вулас

Николай Шупуççынни: Ним те çук-ха, тетĕр-и?

Николай Шупуççынни

Николй Шупуççынни хресчен çемйинче ÿснĕ, Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕренме пуçланăскере ăна ытти ачасемпе пĕрле революци юхăмне хутшăннăшăн кăларса янă. Çапах та учитель пулма вĕренсе пĕтерет. Революци хыççăн писательсен союзне ертет, тĕпчев институчĕн директорĕ пулса ĕçлет… Тĕплĕнрех →

Ним те çук-ха, тетĕр-и?

Çутă çанталăк, тетĕр-и?
Хĕвел пăхать, тетĕр-и?
Пушă хирсем лăплансан,
Канлĕ ĕнтĕ, тетĕр-и?

Пăртак пĕлĕт хуплансан,
Çăмăр çăвĕ, тетĕр-и?
Кăвак тинĕс тип-тикĕс,
Инкек çук-ха, тетĕр-и?

Малаллине вулас