Тайăр Тимкки: Эрех пирки


Тайăр Тимкки

Тайăр Тимкки (1889-1901) ача чухнех тăлăха юлнăскер, пуп патĕнче тарçăра тăрса ÿснĕ. Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕреннĕ. Революци юхăмне хастаррăн хутшăннă пропагандиста Çĕпĕрте ссылкă курма та тивнĕ… Тĕплĕнрех →


Эрех пирки

Эрех ĕçме вĕренне çын — пит мĕскĕн çын. Вăл хăй мĕнпур ‎пурлăхне, çинчи тум-‎тирне те эрех илсе ĕçсе ярать. Епле вăл ‎эрех ĕçме чарăнаймасть-ши? Эрех ĕçме ‎вĕреннĕ çынсем хăшĕ ‎малтан пуян çынсем пулаççĕ, хăшĕ, çук çын пулсан та, эрех ‎ĕçет.‎

Малаллине вулас

Тайăр Тимкки: Выçлăх çул


Тайăр Тимкки

Тайăр Тимкки (1889-1901) ача чухнех тăлăха юлнăскер, пуп патĕнче тарçăра тăрса ÿснĕ. Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче вĕреннĕ. Революци юхăмне хастаррăн хутшăннă пропагандиста Çĕпĕрте ссылкă курма та тивнĕ… Тĕплĕнрех →



Выçлăх çул

Пĕрре эпĕ пÿртре лараттăм. Каç пулса килетчĕ. Ман кÿршĕ чÿрече патне пычĕ те: «Иван, тух-ха урама», — тесе кăшкăрчĕ. Эпĕ тухрăм. «Ну, мĕн калас тетĕн, Куçма?» — терĕм. Куçма мана паян пирĕн яла çăнăх турттарса килнине каларĕ.

Малаллине вулас

«Тумне хывма ĕлкĕреймен» – Г. Ефимов

Г. Ефимов


«Тумне хывма ĕлкĕреймен»

Кăçал хĕл ир ларчĕ. Октябрь уйăхĕ вĕçĕнче юр ÿкрĕ те куçран çухалмарĕ. Йывăçсен турачĕ çинче те, пас тытнă евĕр, юр меллĕн майлашăнса выртнă.

Ял хĕрринчи кÿлле те çÿхе юр хупласа хучĕ. Хăш-пĕр ачасем конькипе ярăнас ĕмĕтпе çав пăр çирĕплĕхне кунне темиçе хут та тĕрĕсле-тĕрĕсле пăхкаларĕç. Анчах пăрĕ çурхах пек çеç.Малаллине вулас

Тăрнасем – Григорий Луч

Григорий Луч


Тăрнасем

Икĕ тантăш — Петьăпа Ваня — сумкисене илчĕç те пахча витĕр уя тухрĕç. Утнă çĕрте утнă, чупнă çĕрте чупнă пек кайса вĕсем часах ялтан виçĕ çухрăмри вăрмана çитрĕç. Юманлăха кĕрсен тин ачасем сумкисене хулпуççи урлă уртса ячĕç.

Вăрманта лăпкă, çил çук. Кайăксем юрлани те питех илтĕнмест. Тантăшсем васкасах çĕре тăкăннă юман йĕкелĕсене сумкисене яма тытăнчĕç.Малаллине вулас

Спиридон Михайлов-Янтуш: Хусанта, Державин Палăкĕ Умĕнче

Спиридон Михайлов чăвашран тухнă пирвайхи историк, этнограф, географ, фольклорист, Раççей географи обществин членĕ тата ĕçченĕ (1854), Хусанти статистика комитечĕн членĕ тата корреспонденчĕ (1856). Очеркĕсенче чăвашсен йăли-йĕркине çырса кăтартнă, халăх сăмахлăхĕн тĕслĕхсене пухса çапса кăларттарнă… Тĕплĕнрех →



Хусанта, Державин палăкĕ умĕнче

«Пĕлес килни,– тенĕ Карамзин,– вĕреннĕ çыннăн та, хутла пĕлменнин те пур. Олимп çинчи чаплă вăйăсенче Геродот авалхи халапсене вулама тытăнсан халăх шавлама чарăннă та сас кăлармасăр тимленĕ. Сас паллисемпе усă курма пĕлмесен те халăхсем ĕç тăрăма пĕлме хавас: ватти çамрăккине çÿллĕ вил тăпри çине кăтартать те унта выртакан çын ĕçĕсем çинчен каласа парать».

Чăвашсем те, ку таранччен чи тĕттĕммисен шутĕнчи ют йăхсем, çавăн пекех пĕлеслĕхлĕ, вĕсем те ырă япалана вĕреннĕ çынсенчен кая мар хаклама пултараççĕ, çĕкленÿллĕ ăнлавсем те вĕсене ют мар. Çавна çирĕплетсе парать те ĕнтĕ манăн калавăм.

Малаллине вулас

Павăл, Миккуль тата Петĕр – Иван Шухши

Иван Шухши

Павăл, Миккуль тата Петĕр

Ачасемшĕн паян уяв — шкулта кĕнеке валеçеççĕ. Кашни вĕренекен учитель сĕтелĕ патне тухать те пĕр çĕклем кĕнеке çĕклесе хăй вырăнне кайса ларать, çĕнĕ кĕнекесене уçкаласа пăхма пикенет. Пурте савăк кăмăллă.

Акă черет Павăла çитрĕ. Курать-ха вăл: сĕтел çине купаласа хунă кĕнекесенчен хăшĕсем вĕр çĕнĕ пекех, хăшĕсем вара пăру чăмланă пекех сÿсленсе кайнă. Мĕнле тăрлавсăр ача вĕреннĕ-ши вĕсемпе?
Кĕнекисем аптрасах кайманнисем лекрĕç Павăла, анчах юлашкийĕ, «Тăван сăмах», ачан пĕтĕм кăмăлне пăсса хучĕ. Хуплашкийĕ çине мĕн кăна ÿкерсе тултарман пуль! Хырăмпа шăвакан, шывра ишекен чĕр чунсенчен пуçласа инопланетянинсем таранах. Çитменнине тата, хуплашки кĕç-вĕç тăпăлса тухас пек çакăнса тăрать. Кĕнекере 5-мĕш, 6-мĕш, 118-мĕш страницăсенчен çурри кăна упранкаласа юлнă, 3-мĕш, 12-мĕш, 25-мĕш страницăсем вара пачах çук, таçта çĕтнĕ ĕнтĕ.Малаллине вулас

Александр Куприн: Парпуспа Шульккă

Александр Куприн


Барбос и Жулька

Парпуспа Шульккă

Пысăках мар пулин те Парпус сарлака кăкăрлă тăн-тăн йытă. Вăрăм та кăштах кăтраланса тăракан çăмĕнчен пăхсан вăл нихăçан та супăнь курман шурă пуделе аса илтерет. Çуллахи вăхăтра пуçĕнчен пуçласа хÿри таранах куршанак çыпăçтарса тултарать. Кĕркунне вара унăн урипе хырăмĕ çинчи çăм пайăркисем пылчăкпа вараланса хытса лараççĕ. Парпус хăлхи çинче яланах çапăçу паллисем пур. Унашкал йытăсене яланах Парпус тесе чĕнеççĕ. Вĕсем питĕ шанчăклă, никама та пăхăнмаççĕ, хуçине лайăх итлеççĕ.Малаллине вулас