Светтуй Çыру, Библи тата çурта

Никита Бичурин: Хусан архиерейне Амвросие халалланӑ мухтав сӑвви

Никита Бичурин чăвашран тухнă паллă таврапĕлÿçĕ, синолог (Китая тĕпчекен), тĕн çынни (манаха кĕнĕ чух илнĕ ячĕ Иакинф)… Тĕплĕнрех →


Сăвва Геннадий Бичурин çырнă-и çырман-и?

Геннадий Юмарт çырнинчен: 1795 çулта Хусанта тĕн семинарийĕн ректорĕн Амвросий Подобедовăн юбилейне чаплă ирттернĕ . . . ректора тав туса тĕрлĕ халăх чĕлхипе сăвă хайланă. Асăннă уявра чăвашла çырнă сăвă та вуласа панă («Паян эпир айла тайнатпăр…»). Ăна çыраканĕ е çырма хутшăнаканĕ Бичурин пулма пултарнă: вăл чăваш кил-йышĕнче çуралса ялта ÿснĕскер, чăвашла та пĕлнĕ.
– Геннадий Юмарт, «Манăн Бичурин», 2007

Малаллине вулас

Çимĕкри Асăну

Александра Фукс

Н. Иванова & В. Никитин куçарăвĕ


Çимĕкри Асăну

«Сехетсем пек вăхăт иртсен пĕрин çумне тепри темĕн чухлĕ урапа тăрса тухрĕ. Масар çинче темччен шăплăхпа тăнăçлăх тăчĕ. Юлашкинчен вара халăх хушшинчен тăватă мучи уйрăлса тухрĕ те масар варрине кĕрсе кайрĕ. Унтан арĕ-арăмĕ çавсен тавра тăрса тухрĕ. Мучисем хуллен кĕлĕ калама пуçларĕç, чăн çĕре кайнисем валли Турăран канăçлăх тархасларĕç. Унтан мучисем чĕркуçленчĕç те — пĕтĕм халăх чĕркуçленсе тăчĕ.

Малаллине вулас

Кон Святой Порнăçин

1857 çулта кăларнă “Конъ Свято́й Бо́рнызинъ” кĕнекени хальхи орфографи йĕркисене çывăх майланă версийĕ. Кивĕ йĕркисемпе çырнă текста кунта тупма пулать →

Евгений Акрамовский & Георгий Аристовский


Кон Святой Порнăçин

Али хорав ыту çине: “Епле ман святтой порнас?”

Эс христианин ятлă. Христианин-и Эс самай ĕçпе? Çаплах-и Эс порнатăн, епле Христианина порăнма килĕшет, с. б. чонтан-и сонатăн, вăйран-и хăтланатăн она, мĕнне сонать хăтланать та тĕп таса христианин? Майсăр ăш-кĕлянă ырлăхсам, хăшсане Господь халаллать тĕп таса Христианинсане ĕмĕрхи порнăçра! Калаçмалли мар хăратмалли хорлăх та, хăш-шне тĕксе-ярать пире çылăх, эпĕр сонмасассăн хăтланмасассăн та она, мĕнне чонтанах сонас, вăйрантанах та хăтланас полать христианина! Мĕн осси Эс халалланă ырлăхсане кормасассăн, ĕмĕрхи хорлăха та потса ансассăн! Ĕнтĕ сахал мар хисеп порнтăн Эс, туса-ши вара хуна ху пĕре-пре онашкал он пекки те Ыйтусане? Ыттинчен мала шохшласа-ши пĕре-пре вулсамшăн холеçĕн-вăраххипеле?

Малаллине вулас

Спиридон Михайлов-Янтуш: Хусанта, Державин Палăкĕ Умĕнче

Спиридон Михайлов чăвашран тухнă пирвайхи историк, этнограф, географ, фольклорист, Раççей географи обществин членĕ тата ĕçченĕ (1854), Хусанти статистика комитечĕн членĕ тата корреспонденчĕ (1856). Очеркĕсенче чăвашсен йăли-йĕркине çырса кăтартнă, халăх сăмахлăхĕн тĕслĕхсене пухса çапса кăларттарнă… Тĕплĕнрех →



Хусанта, Державин палăкĕ умĕнче

«Пĕлес килни,– тенĕ Карамзин,– вĕреннĕ çыннăн та, хутла пĕлменнин те пур. Олимп çинчи чаплă вăйăсенче Геродот авалхи халапсене вулама тытăнсан халăх шавлама чарăннă та сас кăлармасăр тимленĕ. Сас паллисемпе усă курма пĕлмесен те халăхсем ĕç тăрăма пĕлме хавас: ватти çамрăккине çÿллĕ вил тăпри çине кăтартать те унта выртакан çын ĕçĕсем çинчен каласа парать».

Чăвашсем те, ку таранччен чи тĕттĕммисен шутĕнчи ют йăхсем, çавăн пекех пĕлеслĕхлĕ, вĕсем те ырă япалана вĕреннĕ çынсенчен кая мар хаклама пултараççĕ, çĕкленÿллĕ ăнлавсем те вĕсене ют мар. Çавна çирĕплетсе парать те ĕнтĕ манăн калавăм.

Малаллине вулас

Генрих Гейне: Пурнан пурнăçа ăрăскаллă тăвар…

Wir wollen auf Erden glücklich sein

Пурнан пурнăçа ăрăскаллă тăвар…

Пурнан пурнăçа ăрăскаллă тăвар!
Çитет, сахал мар хурлăх курнă!
Харам хырăмсемшĕн, çитет, сахал мар
Хыткан алăсем пирĕн сурнă!


Митта Ваçлейĕн куçарăвĕ


Генрих Гейнĕн “Deutschland. Ein Wintermärchen” (Германи. Хĕллехи пĕр юмах) ятлă эпосран пĕр сыпăк.

Wir wollen auf Erden glücklich sein,
Und wollen nicht mehr darben;
Verschlemmen soll nicht der faule Bauch,
Was fleißige Hände erwarben. [rf]

Александр Пушкин: Пĕлÿçĕ Олег çинчен хунă Юрă

Александр Пушкин


Песнь о вещем Олеге

Пĕлÿçĕ Олег çинчен хунă Юрă

Епле вăй пуçтарнă пĕлÿçĕ Олег:
Хурах хурри пулнă таврашăн
Вутпа та, хĕçпе те, аçа-çиçĕм пек,
Усал хусара тавăрасшăн.
Маттур çарĕпе, Ăстампул йĕс тумпе
Пырать вăл кал-калăн ыр ут юртăмпе.
Малаллине вулас