Кол Гали: Уçăппа Сĕлихха

Уçăппа Сĕлихха

Кол Гали – Атăлçи Пăлхарăн чаплă пĕлÿçи, тĕпчевçи, тата Алăран алла куçарса пынипе унăн ячĕ халăхăн уйрăмах юратнă поэмипе пĕрле упранса юлнă теççĕ. Поэмăри сăнарсемпе пулăмсем Библири калавран килеççĕ, анчах ислам тĕнĕ урлă урăхланаççĕ… Тĕплĕнрех →

(Поэма сыпăкĕсем)

Пĕрремĕш Пайĕ
Уçăп тĕлĕкĕ

Ашшĕ чĕр çинче ларнă чух пĕрре
Пулнă матуркка Уçăп вун пĕрте.
Лăпкăн ларнă вăл, кайнă тĕлĕрсе,
Тĕлĕк ун пуçне курăннă кĕрсе.

Малаллине вулас

Тимофей Терентьев: Çамрăклăх

Тимофей Терентьев — Хусанти семинарирен вĕренсе тухнă учитель, çутĕç тата ĕçтăвком ертÿçи. Ытларах революци тапхăрĕнче вĕренмешкĕн ÿкĕтлесе çырнă… Тĕплĕнрех


Çамрăклăх

Çамрăк ĕмĕр иртет-çке,
Ирхи сывлăм типнĕ пек,
Хуйхăпа шухăш хушшинче.
Итлĕр-ха мана, ачасем,

Эпĕ каланă ÿкĕте
Ан ÿркенĕр итлеме.
Çамрăк, айван вăхăтра
Атте-анне хушнине
Ан ÿркенĕр итлеме.

Малаллине вулас

Тимофей Терентьев: Çавраçил

Тимофей Терентьев — Хусанти семинарирен вĕренсе тухнă учитель, çутĕç тата ĕçтăвком ертÿçи. Ытларах революци тапхăрĕнче вĕренмешкĕн ÿкĕтлесе çырнă… Тĕплĕнрех


Çавраçил

Çу уйăхин çирĕм тăваттăмĕш кунне,
Сап-сарă хĕвел хĕртсе пăхнă чух.
Хамăн кирлĕ çăмăлпа
Каймалла пулчĕ пĕр яла,
Калама çук пĕр пит пысăк яла.
Яла çитсе кĕнĕ чух
Курăнкалатчĕç хура пĕлĕтсем
Унта-кунта пĕр саплăк,
Çумăр пĕлĕчĕ те мар –
Ахаль хура, хыт пĕлĕт.

Малаллине вулас

Тимофей Терентьев: Энтюкка пичче Апуç

Тимофей Терентьев — Хусанти семинарирен вĕренсе тухнă учитель, çутĕç тата ĕçтăвком ертÿçи. Ытларах революци тапхăрĕнче вĕренмешкĕн ÿкĕтлесе çырнă… Тĕплĕнрех


Энтюкка пичче Апуç

(Ыттисем халăх такмакĕсем тăрăх.)

Çавра çил çавăрса
Арманне авăрса
Энтюкка пиччене анратса,
Тÿпетей тăхăнтарчĕ.

Малаллине вулас

Н. Иванова & В. Никитин: Кол Гали

Н. Иванова тата В. Никитин – чăваш сăмахлăхне тĕпчесе шкулти ачасем умне кĕнеке кăларса тăратнă коллекив ертÿçисем, авторсем… Тĕплĕнрех →


Кол Гали

(Аслă Пăлхар сăвăçи)

Атăл тăрăхĕнчи халăхсем ырăпа асăнса пурăнакан авалхи сăвăçсем хушшинче Аслă Пăлхар хулинче çуралса ÿснĕ Кол Гали ячĕ пур. Вăл XIII ĕмĕрти чаплă пĕлÿçĕ, тĕпчевçĕ, кĕрешÿçĕ пулнă. Кол Гали поэмине «Уçăппа Сĕлихха» е «Уçăп çинчен калани» теççĕ, ăна тутарла, пушкăртла, вырăсла, казахла, узбекла, туркменла тата ытти халăхсен чĕлхисене куçарнă.

Малаллине вулас

Иван Козлов: Киреметпе юмăç

Иван Козлов – тĕрлĕ вăхăтра тата тĕрлĕ хуласенче суту-илÿ сферинче тата хутпĕнменлĕхе пĕтерес ĕçре вăй хунă паллă учитель. Халăхăн авалхи йăли-йĕрки çинчен сăвăсемпе очерксем çырса хăварнă… Тĕплĕнрех →


Киреметпе юмăç

Пирĕн аслаттессн час çырлахман турри киремет пулнă,
Ăна хур-кăвакал, укçа парсан анчах чиртен сыватнă.
Унăн хурăнташĕ те, пĕлĕши те пит нумай,
Кашни хăй ĕçен хуçа пулса пурнакань те чылай.
Кĕçĕннисемех ĕçе пăсса яраççĕ.

Малаллине вулас

Иван Козлов: Хĕр çураçасси

Иван Козлов – тĕрлĕ вăхăтра тата тĕрлĕ хуласенче суту-илÿ сферинче тата хутпĕнменлĕхе пĕтерес ĕçре вăй хунă паллă учитель. Халăхăн авалхи йăли-йĕрки çинчен сăвăсемпе очерксем çырса хăварнă… Тĕплĕнрех →


Хĕр çураçасси

Çулталăкра пĕрре анчах çулла пулать.
Çĕр çинчи курăк çимĕç те пĕр[р]е çех чечек кăларать.
Этемĕн те çамрăк ĕмĕрĕ пĕр[р]е çех килст-ĕçке,
Çамрăк çыннăн шухăшĕ пуринĕн те ăрасна-çке.
Уссе çитсе авланас çул çитсен,
Яшă çыннăн мăшăрăн пурнас шут кĕрсен,
Ăçта килнĕ унта хер пăхма тапратать:

Малаллине вулас